αστικοί μύθοι

γιατί οι γονείς δεν λένε την αλήθεια για το σεξ;

sex-9Την Μαργαρίτα Γερούκη την γνώρισα ένα φθινοπωρινό βράδυ, σε μια από τις συχνόπυκνες επισκέψεις της στην Αθήνα από την Κρήτη που ζει και εργάζεται, όταν δεν ταξιδεύει στη δεύτερη πατρίδα της, την Φινλανδία. Η ευχάριστη ατμόσφαιρα και η κεφάτη συντροιά είχαν σαν φυσικό επακόλουθο, για αρκετή ώρα να μιλάμε για ταξίδια και εκδρομές, μέχρι που θέλησα να μάθω περισσότερα για τη ζωή της στη Φινλανδία.

Η Μαργαρίτα βρέθηκε εκεί το 1999, αρχικά ως δασκάλα της ελληνικής γλώσσα σε μαθητές της ομογένειας, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές, ενδιάμεσα ερωτεύτηκε και έκανε οικογένεια και τελικά ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή πάνω στην σεξουαλική αγωγή. Έκτοτε, έχει εκδόσει μια μονογραφία και έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά για την μελέτη της σεξουαλικότητας και τη σεξουαλική αγωγή, ενώ σήμερα είναι εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας και σχολική σύμβουλος σεξουαλικής αγωγής.

Όλες αυτές οι πληροφορίες ήταν αρκετές για να “ανάψει” η κουβέντα γύρω από τα ελληνόπουλα και το σεξ εν έτει 2015 – και μάλιστα τα παιδιά της επαρχίας – κυρίως μάλιστα, όταν η διαπίστωση των παιδιών είναι ότι οι γονείς δεν λένε την αλήθεια για το σεξ!

Το θέμα της σεξουαλικής αγωγής, δηλαδή της παιδαγωγικής προσέγγισης θεμάτων της ανθρώπινης σεξουαλικότητας είναι ένα ιδιαίτερα αξιακά φορτισμένο ζήτημα και γι’ αυτό πολλές φορές αντιμετωπίζεται με δυσπιστία, αρνητικότητα, καχυποψία, ακόμη κι εχθρικότητα. Όμως η σεξουαλικότητα είναι στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης από την ώρα που γεννιόμαστε (ίσως και πριν από αυτή) και μέχρι το τέλος του βίου μας. Πολλές φορές οι ενήλικες φαίνεται να μπερδεύουν τη σεξουαλικότητα με την ερωτική επαφή (που είναι ένα μόνο στοιχείο της σεξουαλικότητας) και γι’ αυτό στερούν από τα παιδιά και τους νέους την ευκαιρία να συζητήσουν και να διαχειριστούν τα θέματα αυτά. Θεωρούν έτσι ότι τα προστατεύουν από ένα κόσμο “ενηλίκων” που δεν είναι έτοιμα ακόμη να καταλάβουν και τους δίνουν περισσότερες ευκαιρίες να ζήσουν την “αθωότητα”. Όμως τα παιδιά μας δε μεγαλώνουν σε κάποια γυάλα. Επίσης σεξουαλικότητα δεν είναι μόνο η ερωτική επαφή. Είναι το σώμα μας, το φύλο (βιολογικό και κοινωνικό), οι διαπροσωπικές σχέσεις (ρομαντικές και ερωτικές) και άλλα πολλά. Τέλος η σεξουαλικότητά μας κάθε φορά ορίζεται σε κοινωνικο-ιστορικό τόπο και χρόνο. Έτσι κρατώντας τα παιδιά και τους νέους στην αμάθεια ή την ημιμάθεια τα αφήνουμε καθημερινά εκτεθειμένα σε πλήθος ερεθισμάτων, πολλά από τα οποία αδυνατούν να κατανοήσουν. Όταν λοιπόν δε θίγονται θέματα σεξουαλικής αγωγής (στο σχολείο και το σπίτι) αποτέλεσμα είναι τα παιδιά και οι νέοι να έχουν ελάχιστες ευκαιρίες αξιόπιστης ενημέρωσης και πολλές δυνατότητες να “εκτεθούν” σε εσφαλμένες πληροφορίες.


sex-2Λόγω των ερευνητικών μου ενδιαφερόντων και της σχέσης μου με τον εκπαιδευτικό κόσμο τα τελευταία χρόνια είχα την ευκαιρία να συζητήσω με εκατοντάδες μαθητές και μαθήτριες δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων κυρίως στην Κρήτη όπου ζω αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας όπου με έχουν καλέσει. Προκειμένου να συζητήσω με τα παιδιά (και δυστυχώς οι 2-3 ώρες που είμαι μαζί τους είναι πολύ λίγες για να καλύψουν τις πραγματικές τους ανάγκες) συνηθίζω να ζητώ να αφήσουν σε κάποιο κουτί ανώνυμες ερωτήσεις. Αυτό γίνεται για ένα διάστημα μιας εβδομάδας πριν επισκεφθώ το σχολείο. Στο δημοτικό ανοίγουμε τις ερωτήσεις αμέσως μετά τη δική μου παρουσίαση και απαντάμε όσες δεν έχουμε καλύψει στην προηγηθείσα παρουσίαση. Στο γυμνάσιο και κυρίως λύκειο παίρνω αυτές τις ερωτήσεις και με βάση αυτές ετοιμάζω την παρουσίασή μου. 

sex-8Με αυτό το τρόπο έχω βρεθεί με εκατοντάδες ερωτήσεις! Αυτές αφορούν τα πάντα: το σώμα, την αναπαραγωγή, την αντισύλληψη, τον έρωτα, την πορνογραφία, την κακοποίηση, τις ρομαντικές σχέσεις, τη διαφορετικότητα, τα πάντα! 

Ενδιαφέρονται για τα παιδιά; Και που φτάνουν οι γνώσεις τους σήμερα; Πιστεύουν ακόμα στον πελαργό;

Το ενδιαφέρον είναι μεγάλο (όσο και η ανάγκη). Για μέρες πριν τα παιδιά συζητούν την επίσκεψη. Εδώ βέβαια μερικά ίσως απογοητεύονται διότι νομίζουν ότι σεξουαλική αγωγή είναι το “κάμα-σούτρα” (παρεμπιπτόντως ρωτάνε και γι’αυτό απο το δημοτικό) κι εγώ δεν είμαι εκεί για να μιλήσω για τις “69 στάσεις” (άλλη ερώτηση) αλλά για γνώσεις, δεξιότητες κι αξίες! Δεν υπάρχουν πλέον τα παλιά στερεότυπα. Μόνο ένα παιδάκι ρώτησε κάποτε για τον πελαργό. Στην ΣΤ’ δημοτικού μάλλον δεν έχουν αυταπάτες.

sex-7
γιατί οι άνθρωποι γίνονται γκαίη;

Δυστυχώς αυτό που βλέπω εγώ να εξελίσσεται πλέον είναι η δημιουργία κάποιων άλλων στερεοτύπων του έρωτα που είναι δυστυχώς αποτέλεσμα της έκθεσης σε πορνογραφικό υλικό. Πολλά παιδιά του δημοτικού έχουν ήδη δει (κατά λάθος ή επίτηδες) τέτοιες ταινίες. Άρα τα νέα στερεότυπα έχουν να κάνουν με στάσεις (69, βραζιλιάνικες, καμα-σούτρα, κλπ) με συμπεριφορές (σαδομαζοχιστικές), ερωτικά τρίγωνα και άλλα τέτοια! 

Οι πιο συνηθισμένες ερωτήσεις μικρών και μεγάλων παιδιών;

Πολλές ερωτήσεις υπάρχουν για την αναπαραγωγή και την αντισύλληψη (τα διάφορα είδη) και σε δημοτικό και σε λύκειο. Τα παιδιά του λυκείου ρωτούν για το χάπι της επόμενης μέρας και φαίνεται να το θεωρούν (και να το χρησιμοποιούν) εσφαλμένα ως αντισύλληψη! Ρωτούν πολύ συχνά για τα προφυλακτικά (πως τα χρησιμοποιούμε, γιατί, πότε, πώς να τα διεκδικήσω, κλπ). Επίσης τα μικρά ρωτούν πότε “πρέπει” να έχουν σχέση και οι μεγαλύτεροι πότε “πρέπει” να έχουν την πρώτη εμπειρία. Και στα δύο το “πρέπει” με φοβίζει και προσπαθώ όσο μπορώ στο λίγο χρόνο να το αποδομήσω. Επίσης υπάρχει ενδιαφέρον όπως και “μυστήριο” για το διαφορετικό ως προς τον σεξουαλικό προσανατολισμό όσο και ως προς το φύλο.

Μπορεί μια κοπέλα κάτω των 15 να γίνει μαμά;
Μπορεί μια κοπέλα κάτω των 15 να γίνει μαμά;

Υπάρχουν ερωτήσεις που είναι δύσκολο ν’ απαντήσεις; Πώς τις διαχειρίζεσαι;

Δύσκολες είναι πάντοτε οι αξιακές ερωτήσεις (τι είναι σωστό ή λάθος) γιατί είναι πολύπλοκες. Παλεύουμε να τις απαντήσουμε μια ζωή άλλωστε! Πολλές φορές αναδιατυπώνω τις ερωτήσεις τους χρησιμοποιώντας την ορολογία που ταιριάζει στο σχολείο κι όχι στο πεζοδρόμιο – πολλά παιδιά δε ξέρουν τις σωστές λέξεις για τα γεννητικά όργανα π.χ. αλλά φυσικά ξέρουν όλες τις λέξεις/φράσεις του συρμού!- ενώ προσπαθώ να αντιμετωπίζω τα πάντα με σοβαρότητα και χιούμορ. Μία ας πούμε “δύσκολη” (με την έννοια ότι δε μπορείς να απαντήσεις σε 1 λεπτό αλλά θέλει πολύ εσωτερικό “ψάξιμο”) έχει να κάνει με τα “κωλόμπαρα” αλλά και γενικότερα τη βιομηχανία του σεξ. Όταν σε ρωτά το παιδί της ΣΤ’ τι κάνουμε στο Venus (όπου Venus το “κωλόμπαρο” κοντά στο σχολείο του) τα πράγματα δεν είναι απλά. Επίσης ανάλογες ερωτήσεις για την πορνεία “γιατί υπάρχουν πόρνες” ή “γιατί κάποια γυναίκα γίνεται πουτάνα”…. Προσπαθώ να είμαι όσο πιο αυθεντική και ειλικρινής γίνεται, πολλές φορές ζητώ να μιλήσουν και με τους γονείς τους γι’ αυτό ή προτείνω κάποιο βιβλίο (λογοτεχνικό ή άλλο).

Οι γονείς πώς δέχονται το μάθημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης;

Το σεξ με χειροπέδες είναι καλύτερο;
Το σεξ με χειροπέδες είναι καλύτερο;

Καταρχήν δεν είναι μάθημα. Εγώ κάνω μια ενημέρωση ή κάποιο εργαστήριο με τα μεγαλύτερα παιδιά. Αν όμως καταφέρω και πείσω τους εκπαιδευτικούς, αναλαμβάνουν αυτοί πρόγραμμα σεξουαλικής αγωγής με διάρκεια περίπου 25 ώρες. Οι εκπαιδευτικοί είναι και αυτοί δισταχτικοί κυρίως γιατί “δε θέλουν να ξεβολευτούν” (μεγάλη ιστορία από μόνη της).

Οι γονείς παντού θέλουν καταρχήν το καλό των παιδιών τους, μερικές φορές όμως δε ξέρουν πως να το πετύχουν. Όταν οι γονείς ενημερώνονται για τα οφέλη της σεξουαλικής αγωγής (ως παιδαγωγική διαδικασία) είναι πολύ θετικοί ή όπως όταν τους δείχνεις στοιχεία που λένε ότι τα παιδιά μας στην Ελλάδα (χωρίς σεξουαλική αγωγή) έχουν σε μεγαλύτερα ποσοστά πρώιμες ερωτικές σχέσεις από άλλα παιδιά που έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν συστηματικά για τα θέματα αυτά. Επίσης φαίνεται να ξεκινούν την ερωτική τους ζωή τα μεν αγόρια για λόγους αυτοεπιβεβαίωσης και τα δε κορίτσια εξαιτίας πίεσης, άρα τελείως λάθος λόγοι για να αρχίσεις την ερωτική σου ζωή! Βασικά το θέμα είναι να καταλάβουν όλοι ότι ο σκοπός της σεξουαλικής αγωγής είναι η υγεία, όχι κάποια ηθικοπλαστική μέριμνα. 

Θυμάσαι κάτι περίεργο/αστείο/πικρό/επικίνδυνο που έχεις ακούσει μέσα στην τάξη στα χρόνια που διδάσκεις;

Οι λεσβίες ευχαριστιούνται περισσότερο;
Οι λεσβίες νιώθουν την ίδια ευχαρίστηση;

Ξέρω ότι κάποια παιδιά αντιλαμβάνονται ότι είναι θύματα κακοποίησης. Είναι δύσκολο να βλέπεις πληγωμένα πλάσματα να προσπαθούν να ερμηνεύσουν την “εμπειρία” τους με νέα δεδομένα (ότι για παράδειγμα δε φταίνε τα ίδια γι’ αυτό που συμβαίνει). 

Μια στιγμή που δε θα ξεχάσω ήταν όταν μίλαγα σε μια ομάδα 40 μαθητών του ΕΠΑΛ στο Ρέθυμνο. Μιλούσαμε για το βιολογικό και το κοινωνικό φύλο και τους εξήγησα τον ψυχιατρικό όρο “δυσφορία του φύλου” (παλαιότερα διαταραχή του φύλου). Δηλαδή όταν το άτομο δεν αποδέχεται το βιολογικό του φύλο και θέλει να εμφανίζεται με το κοινωνικό “άλλο” φύλο (διεμφυλικός, τραβεστί, διαφυλικός, κλπ). Τους έδειξα καταρχήν μια φωτογραφία ενός διαφυλικού παιδιού. Όταν είδε το αγοράκι ως κοριτσάκι ένας μαθητής αναφώνησε κάτι σαν “αν ήταν το δικό μου το κοπέλι θα το είχα θάψει…” Συνέχισα να τους εξηγώ τι μέχρι τώρα η επιστήμη έχει πει για αυτούς τους ανθρώπους και επίσης τους μίλησα για τους ανθρώπους με τα δύο πνεύματα κάποιων άλλων λαών και πολιτισμών. Στη διάρκεια της κουβέντας λοιπόν ένας φίλος του πρώτου μαθητή του ρίχνει μια “φιλική” σφαλιάρα στο κεφάλι και του λέει κάτι σαν “καταλαβαίνεις ρε, έτσι είναι, γιατί να το σκοτώσεις;”.

sex-3
τα ερωτικά τρίγωνα είναι ωραία;

Για μένα εκείνη η στιγμή ήταν η στιγμή που ένιωσα ότι ίσως μετά από το σημερινό κάποια από αυτά τα παιδιά θα αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερο σεβασμό τη διαφορετικότητα στο κοντινό ή το ευρύτερο περιβάλλον τους. Ίσως κάποια παιδιά που νιώθουν διαφορετικοί στο σχολείο γλιτώσουν από τις ομοφοβικές και τρανσφοβικές συμπεριφορές που βιώνουν! Αυτά λοιπόν για ένα θέμα που αν το ανοίξουμε όπως πρέπει μόνο καλύτερους ανθρώπους θα μας κάνει!

Σ’ ευχαριστώ Μαργαρίτα… την επόμενη φορά, η κουβέντα μας θα είναι αφιερωμένη στη Φινλανδία 🙂

Για να μάθεις περισσότερα ή να επικοινωνήσεις με την Μαργαρίτα Γερούκη, πάτησε εδώ.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *